Out and About Africa is de naam van een programmaonderdeel van het International Film Festival Rotterdam dit jaar, maar het zou ook een mooie beschrijving zijn van de Afrika-programmering van het IFFR: niet alleen films over het continent maar vooral ook uit de landen ervan. Hieronder een korte wegwijzer en een paar tips.

De Afrikaanse rol op het IFFR dit jaar komt tot uiting in twee speciale onderdelen, het al genoemde Out and About Africa en het maar liefst driedelige Egyptian Timelines, en verder in films die of op zichzelf of als deel van een ander programma worden vertoond. Omdat op de site van het IFFR een compleet overzicht van alle Afrika-films is te vinden, heeft het weinig zin om dat hier nog eens over te doen. In plaats daarvan een korte beschrijving van de genoemde programma's en een paar tips. Die laatste op grond van de beschrijving door het IFFR.

Out and About Africa

Het IFFR meldt: Films uit of over Afrika kunnen ook geestig zijn of hoopvol of gewoon mooi. Of mag dat niet? Drie korte films en een wat langere geven antwoord.

Aisha's Song (Nigeria 2011) is een fraai klinkend portret over een meisje dat bijna blind werd en verkommerde op straat, maar niet verloren ging.

My Name is Feker (Ethiopié 2011) is een zorgvuldig verteld kort verhaal over prostitutie ergens in Ethiopië. Omdat het daar ieder meisje kan overkomen.

Tip: Mama (Rwanda 2012). Dat kan een vrouw in Rwanda overkomen: ze moet de moordenaar van haar man in haar omgeving dulden. Verzoening is veelgevraagd. Er zijn vele films gemaakt over de traumatische genocide in Rwanda, maar misschien nog niet genoeg door de Rwandese filmmakers zelf. Het voor Rwanda gewone verhaal van een vrouw die naast de moordenaar van haar man moet leven. Het zijn de kinderen die een eerste brug naar verzoening slaan.

Gangster Project (Zuid-Afrika 2011). Een jonge blanke filmmaker wil een film maken in een gevaarlijke wijk in Kaapstad. Een film over echte gangsters. Hij zoekt en vindt zijn hoofdpersonen, en van een komische documentaire verandert de film in een realistische korte speelfilm.

Out and About Africa, 27 en 28 januari

Egyptian Timelines

Het afgelopen jaar werden we - in diverse media en door professionals en amateurs - overspoeld met beelden van de straten van Caïro, Alexandrië en andere Egyptische steden. Hoe geven we een context aan wat we zien? Hoe kunnen we die beelden in een breder sociaal-historisch, visueel en cultureel kader plaatsen? De meer dan 15 korte(re) films die in de drie delen van dit programma zijn ondergebracht, proberen die vragen te beantwoorden.

Egyptian Timelines 1, 30 januari en 2 februari
Egyptian Timelines 2, 31 januari en 1 februari
Egyptian Timelines 3, 31 januari en 1 februari

Verdere tips

Enkele films die niet bij de programma's hierboven horen maar wel onze aandacht trokken.

Matière grise (Rwanda/Australië 2011) is de allereerste lange fictiefilm van een Rwandese regisseur (Kivu Ruhorahoza) die in eigen land is geproduceerd en geeft nu eens een blik van binnenuit op de trauma's van de genocide. Het deels autobiografische debuut begint als een film-in-een-film waarin een jonge regisseur vertelt over de haperende productie van The Cycle of the Cockroach (Tutsi’s werden aangeduid als kakkerlakken).
Niet zonder kritiek laat deze introductie zien dat het eigenlijk onmogelijk is om een artistieke film te maken in Rwanda. Een fondscommissie wil de regisseur alleen geld geven als hij films maakt die educatieve overheidsprojecten zoals aidspreventie promoten.

De filmmaker zet zijn eigenzinnige plan toch door. Een experimentele film wil hij maken, over een broer en een zus die het opnemen tegen de demonen van de genocide. Met een motorhelm op vecht de broer in zijn eentje tegen de waanzin die zich nestelde in zijn brein: grijze cellen die tegelijk kunnen creëren, vernietigen en zichzelf te gronde richten.
Matière grise, 26, 27 en 28 januari

Punk in Africa (Zuid-Afrika/Tsjechië 2011).  De opmerkelijke geschiedschrijving van een verborgen, ondergrondse, ja, geheime en verboden beweging. Bands met zowel zwarte als blanke muzikanten overtraden de wet. Punk was tijdens het apartheidsregime in Zuid-Afrika vergelijkbaar met het aanbidden van de duivel. Herontdek de ware punk. Anarchie in SA.
Over de geschiedenis van de punk in Zuid-Afrika en hoe die zich verspreidde naar Zimbabwe, Mozambique en Kenia en daar een rol speelde in de politieke strijd. De belangrijkste bands komen langs en de legendarische plekken waar gespeeld werd, maar ook de evolutie van de punkmuziek en de invloed daarvan op moderne Zuid-Afrikaanse bands. In de coulissen van de vele rumoerige concerten vertelt de documentaire een alternatieve en voor velen onbekende geschiedenis van Zuid-Afrika in de laatste veertig jaar.

De muziek is een van de elementen die de film bijzonder maken. Als je nu niet vijftig jaar oud bent, en dertig jaar geleden in een stad in Zuid-Afrika woonde, dan heb je die muziek nog nooit eerder gehoord en de muziekfragmenten nooit eerder gezien. De muziekfragmenten zijn allemaal uniek en speciaal opgespoord - niet het stockmateriaal dat eigen lijkt aan dit genre - en zijn op zich al de moeite waard om de film te zien.
Punk in Africa, 29, 30 en 31 januari en 2 februari

Sur la planche (Marokko/Frankrijk 2011). Het adembenemende speelfilmdebuut van Leïla Kilani gaat over de bitterzoete droom van de globalisering. Het bord uit de titel is springplank, duikplank en piratenplank ineen; een springplank naar een rijker en materialistischer bestaan - alleen wel met gevaar voor eigen leven.
Badia en Imane zijn vriendinnen die overdag garnalen pellen in de fabriek, en 's nachts onder valse voorwendselen mannen bestelen. Op straat leren ze Asma en Nadal kennen, die een baantje hebben in de Vrije Zone, het Europees georiënteerde deel van de stad. Vooral Badia, temperamentvol gespeeld door Soufia Issami, ziet daarin een opstapje naar meer welvaart. Ze moet daarvoor wel haar criminele activiteiten naar een hoger - en risicovoller - plan tillen. Kilani geeft een rauw, authentiek inkijkje in het streven van arme arbeiders/kruimeldieven naar een beter bestaan. Stilistisch is de film een even stemmige als dynamische film noir, waarin de shots van nachtelijk Tanger contrasteren met de weidsere opnamen bij daglicht.
Sur la planche, 29 en 30 januari, 1 en 4 februari

That Small Piece (Oeganda 2011). In alle eenvoud een verhaal over een burenruzie over een klein stukje grond. Gemaakt met zo goed als niets. Nog niet eens lowbudget. De Oegandese regisseur Joseph Kenneth Ssebaggala, alias JOSEph S KEN, hoorde ooit van een voormalig 'witch doctor' hoe deze man in de gemeenschap op handen werd gedragen en als een god vrijwel alle problemen moest oplossen.
Ssebaggala's tweede nobudgetfilm is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal uit 1992, toen een ruzie over een illegaal verkregen stuk land met hekserij werd beslecht. Hart van het drama is een Romeo en Julia-achtig verhaal rond twee geliefden die uit elkaar worden gedreven door een conflict over een stukje land. De jongeman wordt na een beheksing krankzinnig, en de ruzie loopt uit de hand.
Nog steeds wordt hekserij in Oeganda veelvuldig ingezet om conflicten op te lossen. Ssebaggala wil met zijn eenvoudig vertelde, lokaal geproduceerde film, opgenomen rond de stad Nsangi in het Wakiso-district, laten zien dat er vele levens kunnen worden gespaard als mensen in plaats van de wonderdokter de officiële instanties zouden raadplegen.
That Small Piece, 27, 28 en 29 januari

De informatie in dit artikel is afkomstig van de website van het IFFR.